Nowy standard w budowie domów. Trudno wyobrazić sobie projekty bez tego

Miniony rok nie przyniósł rewolucji na rynku rekuperacji, ale potwierdził, że systemy wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła zyskują na popularności. Inwestorzy coraz częściej rozumieją, że:

• tradycyjna wentylacja grawitacyjna w dobrze izolowanych budynkach działa niestabilnie,

• straty ciepła przez wentylację bez odzysku stanowią istotny element bilansu energetycznego,

• komfort mieszkania to nie tylko temperatura, ale również stała wymiana powietrza i kontrola wilgotności.

Jak wyjaśnia Waldemar Tomczuk, manager działu produktów wentylacji w Kermi:

– W mijającym roku w praktyce projektowej rekuperacja coraz częściej pojawiała się jako uzupełnienie innych technologii energooszczędnych – takich jak pompy ciepła, ogrzewanie płaszczyznowe czy instalacje fotowoltaiczne. Coraz częściej można zauważyć, że – zwłaszcza w domach jednorodzinnych, małych budynkach wielorodzinnych i obiektach usługowych – system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła jest uwzględniany już na etapie koncepcji, a nie dopiero na etapie realizacji.

Po stronie wykonawców wciąż widać duże zróżnicowanie jakości realizacji. Obok firm pracujących w oparciu o pełne projekty wykonawcze wciąż funkcjonują instalatorzy korzystający z uproszczonych schematów, często bez dokumentacji. Rosnąca świadomość inwestorów wypycha z rynku najtańsze, źle wykonane systemy, które hałasują, źle działają przy mrozach lub powodują przeciągi.

Formalnie w 2025 r. w Polsce nie obowiązuje nakaz montażu wentylacji mechanicznej. Przepisy koncentrują się na charakterystyce energetycznej budynku, przede wszystkim współczynniku EP (zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną). W praktyce oznacza to, że dopuszczalna jest zarówno wentylacja grawitacyjna, jak i mechaniczna.

Problemem pozostaje funkcjonowanie wentylacji grawitacyjnej w budynkach o wysokiej szczelności, gdzie osiągnięcie wymaganego wskaźnika EP bez rekuperacji jest możliwe, ale komfort użytkowników spada. W takich przypadkach stosuje się rozwiązania pośrednie – wywiewy mechaniczne wspomagane nawiewnikami – które ograniczają wydajność energetyczną budynku.

Dlatego dla inwestorów energooszczędnych domów rekuperacja staje się „de facto obowiązkowa”, gwarantując:

• spełnienie wymagań energetycznych,

• komfort powietrza i temperatury,

• kontrolę kosztów eksploatacji w perspektywie 15–20 lat.

Według Waldemara Tomczuka, w 2025 r. rynek utrwalił kilka kluczowych trendów:

1. Wysoka sprawność odzysku ciepła – nowoczesne centrale zoptymalizowane są pod kątem minimalizacji strat ciśnienia i niższego zużycia energii przez wentylatory.

2. Automatyka „on demand” – intensywność wentylacji zależy od jakości powietrza, mierzonej czujnikami CO₂, wilgotności i czasem LZO (lotnych związków organicznych). Systemy pracują w trybie zmiennego przepływu, co przekłada się na oszczędności i większy komfort.

3. Cichsza praca i lepsza akustyka – inwestorzy coraz rzadziej tolerują hałas, dlatego stosuje się centrale o niskim poziomie dźwięku, tłumiki akustyczne i odpowiednio dobrane kanały.

Ekspert Kermi wskazuje:

– Jeśli spojrzymy na kierunek zmian w Europie tj. trend budowania zero i niskoemisyjnego – to trudno wyobrazić sobie projekt, w którym zostawiamy wentylację grawitacyjną i liczymy na spełnienie zaostrzonych norm. 2026 rok stanie się kolejnym rokiem rozwoju tego dla rekuperacji, aby finalnie zostać częścią standardowego koszyka rozwiązań dla nowych domów i głębszych modernizacji.

Oczekiwane kierunki rynku w 2026 r. to:

• zaostrzanie wymagań energetycznych dla nowych budynków,

• włączanie większej liczby istniejących obiektów w proces modernizacji,

• rosnący nacisk na odnawialne źródła energii i ograniczanie strat ciepła.

Dla inwestorów indywidualnych rekuperacja staje się elementem standardowego wyposażenia domu. Wybór systemu będzie dotyczył głównie:

• klasy urządzeń – sprawność, zużycie energii, głośność,

• zakresu automatyki – sterowanie strefowe, czujniki, integracja z innymi systemami,

• jakości projektu – dobór kanałów, bilansowanie, lokalizacja anemostatów, kwestie akustyczne.

• dokumentacja powykonawcza i serwis – system trzeba uruchomić, zbilansować i serwisować,

• współpraca w ekosystemie – z projektantem, architektem, dostawcą pomp ciepła i automatyką budynkową.

Rekuperacja coraz mniej przypomina „gadżet” dla świadomych inwestorów, a staje się standardowym elementem nowoczesnego budownictwa. Jej upowszechnienie będzie stopniowe, ale konsekwentne, wraz z coraz ostrzejszymi regulacjami energetycznymi i rosnącą świadomością użytkowników.