Polskie domy pożerają energię. Skala jest większa, niż się wydaje

W styczniu 2026 Główny Urząd Statystyczny opublikował dane, dotyczące zużycia energii przez gospodarstwa domowe 2024 r. Zgodnie z nimi w polskich domach zużyto 20,3% energii końcowej w kraju (z wyłączeniem paliw silnikowych). Średnie zużycie energii wyniosło 22,8 GJ na mieszkańca, co plasuje Polskę w pobliżu średniej unijnej na poziomie 21,3 GJ/1 mieszkańca.

Jednocześnie widać wyraźny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. W porównaniu z 2002 r. średnie zużycie prądu w gospodarstwach domowych wzrosło o 23,6%, co jest efektem rosnącej liczby urządzeń elektrycznych i zmieniającego się stylu życia.

Najwięcej energii w polskich domach nadal pochłania ogrzewanie, choć jego udział stopniowo maleje. W 2024 r. struktura zużycia energii wyglądała następująco:

• ogrzewanie pomieszczeń – 62,6%,

• ogrzewanie wody – 18,0%,

• gotowanie posiłków – 10,0%,

• oświetlenie i urządzenia elektryczne – 10,6%.

Na tle wcześniejszych lat widać spadek udziału ogrzewania pomieszczeń oraz wzrost znaczenia energii wykorzystywanej do gotowania i zasilania sprzętów elektrycznych.

Struktura nośników energii w polskich gospodarstwach domowych pozostaje specyficzna na tle Unii Europejskiej. Nadal dużą rolę odgrywa węgiel kamienny i drewno opałowe.

• 30,6% gospodarstw wykorzystywało paliwa stałe do ogrzewania pomieszczeń,

• 21,7% – do ogrzewania wody,

• 1,2% – do gotowania.

Kluczowym źródłem ciepła pozostaje jednak ciepło z sieci, z którego korzystało 44,9% mieszkań, głównie w dużych miastach. W tej grupie 64,3% lokali traktowało sieć ciepłowniczą jako dominujący nośnik grzewczy. Dodatkowo 37,8% gospodarstw domowych pobierało z sieci również ciepłą wodę.

Gaz ziemny był obecny w 53,3% gospodarstw domowych, jednak jego zastosowanie było zróżnicowane:

• 24,5% użytkowników wykorzystywało go wyłącznie do gotowania,

• 20,7% – wyłącznie do ogrzewania mieszkań.

Taki model to efekt wieloletniej praktyki instalowania gazu w budynkach wielorodzinnych głównie z myślą o kuchniach. Z kolei gaz ciekły (propan-butan) stosowało 27,8% gospodarstw, niemal wyłącznie do przygotowywania posiłków (26,8%).

Energia elektryczna była używana powszechnie, głównie do oświetlenia oraz zasilania AGD i RTV. Do ogrzewania mieszkań wykorzystywało ją jedynie 7,0% gospodarstw, co wynika z relatywnie wysokich kosztów w porównaniu z innymi nośnikami. Coraz częściej pojawiają się jednak nowe rozwiązania – w 2024 r. pompy ciepła stosowało 2,4% gospodarstw, a energia słoneczna była wykorzystywana przez 0,4%.

Udział gospodarstw domowych wykorzystujących poszczególne nośniki energii do ogrzewania pomieszczeń (w %) (oprac. Główny Urząd Statystyczny)

W mieszkaniach wyposażonych we własne systemy grzewcze (na paliwa stałe lub gaz) dominowały kotły dwufunkcyjne – posiadało je 27,5% gospodarstw, umożliwiając jednoczesne ogrzewanie pomieszczeń i wody. Kotły jednofunkcyjne występowały w 18,8%, a kominki jedynie w 2,0% lokali.

• sieć ciepłowniczą – 37,8%,

• bojlery i termy elektryczne – 19,4%,

• kotły dwufunkcyjne na paliwa stałe – 14,6%,

• gaz ziemny – łącznie ponad 26% (kotły i ogrzewacze wody).

Wyposażenie gospodarstw domowych w podstawowe urządzenia elektryczne jest bardzo wysokie. W 2024 r.:

• 82,9% posiadało odbiorniki telewizyjne,

• 86,3% – pralki automatyczne,

• 81,1% – chłodziarko-zamrażarki.

To jeden z czynników stojących za rosnącym zużyciem energii elektrycznej.

W latach 2012–2024 większość wskaźników ubóstwa energetycznego wykazywała tendencję spadkową. Dotyczyło to m.in.:

• wskaźnika LIHC (wysokie koszty, niskie dochody) – spadek z 11,1% do 9,1%,

• problemów z terminowym opłacaniem rachunków (Bills) – tylko 0,7% gospodarstw w 2024 r., o 2,9 p.proc. mniej niż w 2015 r.,

• budynków z przeciekającym dachem (Leaks) – 3,5% (spadek o 7 punktów procentowych w porównaniu z 2012 r.)

• niewystarczającego komfortu cieplnego (Thermal) – 4,7% (spadek o 8,4 p. proc. w porównaniu z 2012 r.)

Jedynym wskaźnikiem, który wzrósł, była podwójna mediana wydatków na energię (2M). Według niej w 2024 r. 20,1% gospodarstw domowych znajdowało się w ubóstwie energetycznym – o 0,6 punktów procentowych więcej niż w 2012 r.

(Wskaźnik 2M opiera się na porównaniu wydatków gospodarstwa domowego na energię z poziomem typowym dla całej populacji. Za znajdujące się w ubóstwie energetycznym uznaje się te gospodarstwa, którychudział wydatków na energię w dochodzie jest co najmniej dwukrotnie wyższy niż mediana tego udziału w całej populacji.)

Polskie gospodarstwa domowe zużywają coraz więcej energii elektrycznej, stopniowo zmieniają strukturę ogrzewania, ale nadal pozostają silnie związane z paliwami stałymi i siecią ciepłowniczą. Jednocześnie poprawia się standard budynków i komfort cieplny, choć koszty energii wciąż pozostają wyzwaniem dla części rodzin.

Źródło: GUS, Zużycie energii w gospodarstwach domowych w 2024 r.