Państwo policzyło ogrzewanie Polaków. Ta liczba robi wrażenie

Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) to jedno z kluczowych narzędzi państwa w walce ze smogiem i planowaniu modernizacji energetycznej budynków. System funkcjonuje od 2021 roku i służy do gromadzenia danych o źródłach ogrzewania oraz spalania paliw w budynkach mieszkalnych i niemieszkalnych na terenie całego kraju. Obowiązek składania deklaracji spoczywa na właścicielach i zarządcach nieruchomości, a administratorem systemu jest Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB).

Dziś CEEB to nie tylko rejestr, ale także narzędzie analityczne wykorzystywane przez samorządy, administrację rządową i instytucje odpowiedzialne za realizację programów ochrony powietrza.

Jak bardzo baza jest kompletna? Jak się rozwija i jakie realne wnioski można z niej wyciągać? Odpowiedzi przynoszą dane i wyjaśnienia przedstawione w odpowiedzi na interpelację poselską nr 14 019 skierowaną przez posłankę Joannę Frydrych do ministra finansów i gospodarki. W jego imieniu odpowiedzi udzielił Michał Jaros, sekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii.

Podstawowym pytaniem było to, jaki procent budynków w Polsce został dotychczas zgłoszony do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków i jakie są różnice w poziomie zgłoszeń pomiędzy poszczególnymi województwami. Okazało się, że odpowiedź nie jest jednak tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Procent zgłoszeń liczony jest w odniesieniu do liczby punktów adresowych ujętych w Państwowym Rejestrze Granic (PRG), prowadzonym przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii.

W praktyce oznacza to, że:

• najpierw ustalana jest liczba adresów w PRG,

• następnie sprawdza się, ile z nich zostało użytych przy składaniu deklaracji do CEEB,

• a poziom wypełnienia bazy jest relacją tych dwóch wartości.

Na poziomie kraju do CEEB przypisano 6 437 979 adresów, co stanowi 75,57% wszystkich punktów adresowych ujętych w PRG (8 519 354). Różnice regionalne są jednak zauważalne – od ok. 72% w województwach mazowieckim czy łódzkim, do blisko 79% w województwie śląskim czy świętokrzyskim.

Jednocześnie GUNB podkreśla, że są to dane szacunkowe. Część deklaracji odnosi się do adresów nie w pełni zgodnych z PRG, a sam rejestr adresowy w wielu gminach nie jest aktualizowany na bieżąco. Opóźnienia sięgające nawet kilkunastu miesięcy mogą zaniżać realny poziom wypełnienia CEEB.

Zestawienie tabelaryczne dotyczące zapełnienia CEEB

Michał Jaros podkreśla CEEB nie działa w oparciu o klasyczne, numerowane wersje systemu. To narzędzie o charakterze ciągłym i dynamicznym – użytkownicy zawsze pracują na najbardziej aktualnej odsłonie bazy danych i systemu informatycznego.

W ostatnich latach szczególnie istotne zmiany objęły moduł analityczno-raportowy, który:

• został przebudowany pod kątem czytelności i użyteczności,

• zyskał bardziej przejrzyste pulpity analityczne,

• opiera się na zmodyfikowanej metodologii określania „aktualności” deklaracji.

Nowe podejście uwzględnia m.in. typ budynku, zakres deklaracji (cały budynek lub lokal) oraz rodzaj zgłoszenia, rezygnując z kryterium właścicielstwa. Dzięki temu ograniczono ryzyko dublowania danych, np. przy zmianach właścicieli nieruchomości, co znacząco poprawiło jakość raportów.

Choć CEEB gromadzi ogromny zasób informacji o strukturze ogrzewania w Polsce, to GUNB nie analizuje tych danych pod kątem trendów wymiany źródeł ciepła. Analiza emisji, paliw czy dynamiki transformacji energetycznej pozostaje w kompetencjach podmiotów, które dane do bazy wprowadzają lub mają do nich dostęp – w szczególności samorządów oraz instytucji realizujących programy wsparcia, takie jak termomodernizacja czy wymiana kotłów – poinformował Michał Jaros.

Z punktu widzenia administracyjnego CEEB pełni więc rolę zaplecza technicznego i informacyjnego, a nie ośrodka analitycznego kreującego politykę energetyczną.

Dane zgromadzone w CEEB – obejmujące źródła ciepła o mocy do 1 MW – są powszechnie wykorzystywane przez gminy i miasta w codziennej pracy. Jak wynika z doświadczeń GUNB oraz cyklicznych spotkań z samorządami i instytucjami środowiskowymi, baza służy m.in. do:

• analiz liczby źródeł pozaklasowych na danym terenie,

• przygotowywania sprawozdań dla urzędów marszałkowskich,

• raportowania realizacji programów ochrony powietrza,

• monitorowania przestrzegania uchwał antysmogowych.

– Użytkownicy podkreślają, że CEEB stanowi dla nich ważne narzędzie, z którego na co dzień korzystają i którego systematyczny rozwój, szczególnie w warstwie raportowej jest niezmiernie istotny. Aby system był jak najlepiej dostosowany do potrzeb użytkowników GUNB współpracuje ściśle z przedstawicielami urzędów miast i gmin oraz kominiarzy, pozostając otwartym na propozycje rozwoju CEEB –informuje Michał Jaros.